دوای نیوەڕۆی ڕۆژی ١٩ی نۆڤەمبەر، بەڕێز شێ جینپینگ، سەرۆکی کۆماری گەلی چین، لەگەڵ بەڕێز ڤلادیمیر پوتین، سەرۆکی ڕووسیا، و بەڕێز دوناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، کۆبووەوە. سەرۆکانی سێ وڵات گفتوگۆیەکی قووڵیان دەربارەی بابەتی «پاراستنی ئاشتی لە جیهاندا و بەهێزکردنی جێگیریی ستراتیژیی پەیوەندییەکانی نێوان وڵاتە گەورەکان» ئەنجام دا.
سەرۆک شێ جینپینگ ئاماژەی بەوە کرد کە ئەم کۆبوونەوەیە یەکەم کۆبوونەوەی مێژوویی نێوان سەرۆکانی چین و ڕووسیا و ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکایە و گرنگییەکی مێژوویی تایبەتی هەیە. مێژوو فێرمان دەکات کە مرۆڤایەتی ئاشتی دەوێت، ئەگەر وڵاتە گەورەکان یەکگرتوو بن، جیهان ئارام دەبێت؛ بەڵام ئەگەر وڵاتە گەورەکان بەرامبەر یەکتر بوەستن، جیهان تووشی ئاڵۆزی دەبێت.
ئاشتی هێزێکی هاندەرە بۆ کۆمەڵگەی مرۆڤایەتی. لە سەرانسەری مێژوودا زیاتر لە ١٠ هەزار ساڵ شەڕ لەسەر ئەم هەسارەیە ڕوویداوە و تا ئێستاش زیاتر لە ٦٠ ململا‌نێی ناوچەیی بەردەوامن. پێش ٨٠ ساڵ، چین و ڕووسیا و ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا وەک هێزێکی سەرەکی دژی فاشیزم، هاوپەیمانییان پێکهێنا و سەرکەوتنێکی گەورەیان بەدەستهێنا و ئاشتی و سەلامەتییان بۆ جیهان مسۆگەر کرد.
ئەمڕۆ مێژوو باشترین کتێبی فێرکارییە؛ بۆیە پێویستە وانەکانی مێژوو لەبیر نەکەین، لێیانەوە فێر بین و داهاتوویەک دروست بکەین.
سەرۆک شێ جینپینگ جەختی لەوە کردەوە کە مرۆڤایەتی لە گوندێکی جیهانیی یەکگرتوودا دەژیت و چارەنووسی هاوبەشی هەیە، لە داهاتوویەکی یەکدا بەشداری دەکات، وڵاتە گەورەکان بەرپرسیارێتییەکی تایبەتییان لە ئەستۆدایە لە بەرامبەر ئەم گوندەدا. ئەگەر سێ وڵاتەکە بتوانن پرسیارێک بەبێ وەڵام نەهێڵن، ئەوەش ئەوەیە کە چۆن پێکەوە بە ئاشتی بژین.
لە ساڵانی ڕابردوودا، چین هەنگاوی بەرەوپێشچوونی هاوبەشیی ستراتیژیی هەماهەنگیی فراوانی لەگەڵ ڕووسیا ناوە و هەوڵی داوە لە سەردەمی نوێدا پەیوەندییەکی تایبەتمەند و جیاواز لەگەڵ ڕووسیا دابمەزرێنێت. هەروەها هەوڵ دەدات هاوسەنگیی ستراتیژیی نێوان چین و ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەهێز بکات و پەیوەندییەکانی نێوانیان بە شێوەیەک ڕێک بخات کە سوود بە هەردوو وڵات و جیهان بگەیەنێت.
لە کاتی ئێستادا، جیهان دوورە لە ئاشتی، لەبەر ئەو گۆڕانکارییانەی بە خێرایی ڕوودەدەن و لە سەد ساڵی ڕابردوودا هاوشێوەیان نەبووە. بۆیە پێویستە چین و ڕووسیا و ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، وەک سێ وڵاتی گەورە و ئەندامی هەمیشەیی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان، ڕۆڵێکی سەرکردایەتییان هەبێت، بە هاوکارییەوە ڕووبەڕووی ئاڵنگارییەکان ببنەوە و بەشدار بن لە پاراستنی ئاشتی و جێگیریی جیهانی، هەروەها بەشدارییەکی گەورەتر لە پێشکەوتنی مرۆڤایەتی بکەن.
سەرۆک شێ جینپینگ ئاماژەی بەوە کرد کە شێوازی دروستی مامەڵەکردن و هاوکاری لەگەڵ یەکتر لەلایەن وڵاتە گەورەکانەوە، پرسیارێکی سەردەمیانەیە کە پێویستە وەڵامێکی دروستی بۆ بدۆزرێتەوە. سەرۆک شێ جینپینگ دیدگای خۆی لەم بارەیەوە لە چوار خاڵدا خستەڕوو:
یەکەم: پابەندبوون بە ڕێزگرتنی دوولایەنە.
ڕێزگرتنی دوولایەنە بنەمای سەرەکیی مامەڵەکردنە لەنێوان وڵاتە گەورەکاندا. چین لە ڕووسیا و ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا جیاوازە، لە ڕووی بارودۆخی نیشتمانییەوە. بۆیە پێویستە هەردوو لایەن پابەند بن بە ڕێزگرتنی دوولایەنە و هەوڵ بدەن لەسەر بنەمای هاوبەش کار بکەن، لەگەڵ ئەوەی جیاوازییەکان لە شوێنی خۆیان بهێڵنەوە و گەشەپێدانی هاوبەش بەدەست بهێنن.
لەو پێناوەدا، پێویستە سەروەری و سەلامەتیی خاکی هەر سێ وڵاتەکە ڕێز بگیرێت، هەروەها ئەو هەڵبژاردنانەی کە لە سیستەمە کۆمەڵایەتییەکان و ڕێگا و ڕێبازەکانی گەشەپێداندا هەڵیان بژاردووە. هەروەها پێویستە ڕێز لە بەرژەوەندییە بنەڕەتییەکان و گرنگەکانی یەکتر بگیرێت و لە بابەتە هەستیارەکاندا، کە پەیوەندییان بە لایەنی بەرامبەرەوە هەیە، پێویستە پێشتر پەیوەندی بکرێت، لە دیدگای لایەنی بەرامبەرەوە بیر بکرێتەوە و بە وریایی و ئاگادارییەوە هەڵسوکەوت بکرێت، بە تایبەتی لەوەی کە دەبێت خۆمان لە دەستدرێژی کردنە سەر هێڵە سوورەکانی لایەنی بەرامبەر بپارێزین.
دووەم: پابەندبوون بە هاوژیانیی ئاشتییانە.
هاوژیانیی ئاشتییانە هەڵبژاردەیەکی ناچارییە و کلیلێکە بۆ تێپەڕاندنی ئەوەی بە «دامەی تووسیدیدس» ناسراوە. پێویستە چین و ڕووسیا و ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، وەک هاوبەش و هاوڕێ، لە جیاتی ئەوەی بەرامبەر یەکتر بوەستن یان بەدوای یەکتر بکەون، پارێزگاری لە هاوژیانیی ئاشتییانە بکەن و وەک هێڵێکی سوور بیپارێزن.
چین و ڕووسیا و ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا وڵاتانی سەرکەوتووی سەرەکی بوون لە جەنگی جیهانیی دووەمدا. پێویستە بە پابەندبوونێکی پتەوەوە پارێزگاری لە سیستەمی نێودەوڵەتیی دوای جەنگ بکەن، میثاقی نەتەوە یەکگرتووەکان بپارێزن و بەرگری لە ئەنجامەکانی سەرکەوتن لە جەنگی جیهانیی دووەم بکەن؛ ئەو جەنگەی کە سەرکەوتنەکەی بە ئاسانی بەدەست نەهات. هەروەها نابێت لەوەدا سەرکەوتوویەک هەبێت یان دۆڕاوێک، و پێویستە هەموو هەوڵێک بدرێت بۆ ڕێگریکردن لە دووبارەبوونەوەی ئەو کارەساتە.
سێیەم: پابەندبوون بە هاوکاری و قازانجی هاوبەش.
چین و ڕووسیا و ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ڕووی سەرچاوە و تواناکانی گەشەپێدانەوە جیاوازن، بەڵام لە ئاستی بەرزی تەواوکاریی ئابووری و یەکتر تەواوکردندا بەهرەمەندن. سێ وڵاتەکە دەتوانن لە تایبەتمەندییەکانی یەکتر سوودمەند بن و قازانجەکان بگۆڕنەوە.
پێویستە هاوکاریی ئابووری و بازرگانی بەهێز بکرێت، هەروەها ڕووسیا و چین پێویستە بە هاوکارییەوە کار بکەن بۆ گەورەکردنی ئاستی هاوکارییەکان و بەدەستهێنانی قازانجی هاوبەش بۆ هەمووان، لە جیاتی پەنابردنە بەر جیاکردنەوە و پچڕاندنی زنجیرەکانی دابینکردن.
لە بەرامبەر ئەو ئاڵنگارییانە مەترسیدارانەی ڕووبەڕووی ئاسایشی وزەی جیهانی دەبنەوە، سێ وڵاتەکە دەتوانن هاوکاری و هەماهەنگییەکانیان بەهێز بکەن، بۆ پاراستنی جێگیریی زنجیرەکانی پیشەسازی، دابینکردنی وزە و گواستنەوەی وزە، هەروەها پاراستنی ئاسایش و جێگیریی بازاڕی جیهانیی وزە.
چوارەم: پابەندبوون بە گفتوگۆ و ڕاوێژکردن.
بوونی ناکۆکی لەنێوان وڵاتە گەورەکاندا شتێکی سروشتییە؛ بەڵام ئەگەر پەیوەندییەکان بپچڕێن، گومان و دوودڵی بڵاو دەبێتەوە و لەوانەیە ناکۆکییەکی بچووک بگۆڕدرێت بۆ ململا‌نێیەکی گەورە.
پێویستە سێ وڵاتەکە پەیوەندییە بەردەوامەکانیان لە ئاستی بەرزدا بپارێزن، کەناڵەکانی گفتوگۆ لە هەموو ئاستەکاندا کراوە بهێڵنەوە و میکانیزمی پەیوەندیکردن و پێشگیری لە قەیرانەکان دابمەزرێنن؛ بەو شێوەیە بتوانن بە کارامەیی و کاریگەرییەوە قەیرانەکان بەڕێوە ببەن و ناکۆکییەکان چارەسەر بکەن، بێ ئەوەی بگەنە ئاستی پەرەسەندنی ململا‌نێکان.
کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی چاوەڕێی ئەوەیە کە وڵاتە گەورەکان هەوڵێکی زیاتر بۆ ئامۆژگاری و ئاشتیخوازی و هاندانی لایەنەکان بۆ دانیشتن لەسەر مێزی گفتوگۆ بخەنەگەڕ، بە تایبەتی لەبارەی ئەو بابەتە گەرم و هەستیارانەی کە پێویستیان بە چارەسەرکردنە. هەروەها سێ وڵاتەکە پێویستە بەردەوام هەوڵ بدەن لایەنەکانی ململا‌نێ بەرەو مێزی دانیشتن و گفتوگۆ بەرن، دەست بە دانوسان بکەن و ناکۆکییەکان لە ڕێگەی دیپلۆماسی و ڕێگا سیاسییەکانەوە چارەسەر بکەن.
لە لایەکی دیکەوە، ڤلادیمیر پوتین سوپاسی لایەنی چینی کرد بۆ ئەوەی ئەم یەکەم کۆبوونەوەیەی نێوان سەرۆکانی ڕووسیا و چین و ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە مێژوودا ڕێکخستووە.
پوتین ئاماژەی بەوە کرد کە ڕووسیا و چین و ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا هەرسێکیان وڵاتی گەورەن و ئەندامی هەمیشەیی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکانن. پەیوەندییەکی مێژووییان هەیە کە ڕیشەی لە سەرکەوتنەکانیان لە جەنگی جیهانیی دووەمدا هەیە. هەروەها ئەوەی کە لە ئەنجامەکانی میثاقی نەتەوە یەکگرتووەکان بەرگری دەکەن و ئاشتیی نێودەوڵەتی دەپارێزن، بەرپرسیارێتییەکی هاوبەشی سێ وڵاتەکەیە.
سێ وڵاتەکە لەسەر ئەوە ڕێک دەکەون کە چارەسەری گونجاو بۆ ئەو کێشانە بدۆزنەوە کە بەرژەوەندییە هاوبەشەکانیان پەیوەندییان پێوە هەیە. پێویستە سێ وڵاتەکە پابەند بن بە بنەمای یەکسانی لە سەروەریدا و دەستتێوەردان نەکەن لە کاروباری ناوخۆیی یەکتر، هەروەها لە ڕێگەی هاوکارییەوە چارەسەری هاوسەنگ بۆ کێشەکان بدۆزنەوە.
لایەنی ڕووسی ئامادەیە لەگەڵ لایەنە چینی و ئەمریکییەکاندا کار بکات، لەسەر بنەمای ڕێزگرتنی دوولایەنە، ئەنجامدانی گفتوگۆ و بەدەستهێنانی هاوژیانیی ئاشتییانە، بۆ دۆزینەوەی چارەسەری گونجاو بۆ ناکۆکییەکان؛ هەروەها بۆ بەهێزکردنی بازرگانیی نێودەوڵەتیی ئازاد و کراوە، پاراستنی ئاسایشی وزە و خۆراک و بەهێزکردنی هاوکاریی نێودەوڵەتی لە بواری حوکمڕانیی ژیری دەستکرددا، بە شێوەیەک کە بەشداریی هاوبەش بۆ ئاشتی و ئاسایشی جیهانی دابین بکات.
لە لایەکی دیکەوە، دوناڵد ترەمپ وتی کۆبوونەوەی نێوان سەرۆکانی چین و ڕووسیا و ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا سەرنجی جیهانی ڕاکێشاوە و گرنگییەکی زۆری هەیە، چونکە مێژوویەکی نوێ دروست دەکات. هەرسێ وڵاتەکە چەکی ناوکییان لەبەردەستدایە، بۆیە بەرپرسیارێتییەکی تایبەت و گرنگیان لە ئەستۆدایە بەرامبەر ئاشتی و جێگیریی جیهان.
پێویستە سێ لایەنەکە بە هاوکارییەوە هەوڵ بدەن ڕێگری لە بڵاوبوونەوەی چەکی ناوکی بکەن و چارەسەری ئاشتییانە بدۆزنەوە، بۆ ئەوەی ڕێگە لە ڕوودانی کارەساتێکی ناوکی بگرن. پاراستنی جێگیری و دابینکردنی ئاشتی پێویستی بە گفتوگۆ هەیە و پێویستە بۆ هەر کێشەیەک چارەسەرێک لە ڕێگەی گفتوگۆوە بدۆزرێتەوە.
ترەمپ ئامادەیی خۆی دەربڕی بۆ ئەوەی لەگەڵ سەرۆک شێ جینپینگ و سەرۆک ڤلادیمیر پوتین کار بکات، بە شێوەیەکی باشتر پارێزگاری لە جیهان بکەن و داهاتوویەکی سەلامەتتر دروست بکەن.
سەرۆکانی سێ وڵاتەکە هەروەها بۆچوونەکانیان لەبارەی قەیرانی ئۆکرانیا، ڕێگریکردن لە بڵاوبوونەوەی چەکی ناوکی و بارودۆخی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و نیمچەدوورگەی کۆریا و بابەتە نێودەوڵەتی و ناوچەییە گرنگەکانی دیکە ئاڵوگۆڕ کرد.
سێ وڵاتەکە هەروەها لەبارەی بەهێزکردنی هاوکاریی نێودەوڵەتی لە بواری حوکمڕانیی ژیری دەستکرددا گفتوگۆیان کرد، بە شێوەیەک کە بەشدارییەکی هاوبەش لە خزمەتی ئاشتی و ئاسایشی جیهاندا بکات.
لە لایەکی دیکەوە، سەرۆک دوناڵد ترەمپ وتی کۆبوونەوەی نێوان سەرۆکانی چین و ڕووسیا و ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا سەرنجی جیهانی ڕاکێشاوە و گرنگییەکی زۆری هەیە، چونکە مێژوویەکی نوێ دروست دەکات. هەرسێ وڵاتەکە چەکی ناوکییان لەبەردەستدایە، بۆیە بەرپرسیارێتییەکی تایبەت و گرنگیان لە ئەستۆدایە بەرامبەر ئاشتی و جێگیریی جیهان.
پێویستە سێ لایەنەکە بە هاوکارییەوە هەوڵ بدەن ڕێگری لە بڵاوبوونەوەی چەکی ناوکی بکەن و چارەسەری ئاشتییانە بدۆزنەوە، بۆ ئەوەی ڕێگە لە ڕوودانی کارەساتێکی ناوکی بگرن. پاراستنی جێگیری و دابینکردنی ئاشتی پێویستی بە گفتوگۆ هەیە و پێویستە بۆ هەر کێشەیەک چارەسەرێک لە ڕێگەی گفتوگۆوە بدۆزرێتەوە.
ترەمپ ئامادەیی خۆی دەربڕی بۆ ئەوەی لەگەڵ سەرۆک شێ جینپینگ و سەرۆک ڤلادیمیر پوتین کار بکات، بە شێوەیەکی باشتر پارێزگاری لە جیهان بکەن و داهاتوویەکی سەلامەتتر دروست بکەن.
سەرۆکانی سێ وڵاتەکە هەروەها بۆچوونەکانیان لەبارەی قەیرانی ئۆکرانیا، ڕێگریکردن لە بڵاوبوونەوەی چەکی ناوکی و بارودۆخی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و نیمچەدوورگەی کۆریا و بابەتە نێودەوڵەتی و ناوچەییە گرنگەکانی دیکە ئاڵوگۆڕ کرد.
سەرۆک شێ جینپینگ لە وتەکانی کۆتایی کۆبوونەوەکەدا ئاماژەی بەوە کرد کە ئەم کۆبوونەوەیە بناغەیەکی گرنگی بۆ پەیوەندییەکانی نێوان سێ وڵاتەکە داناوە و ئەم بناغەیە لە داهاتوودا گەشە دەکات، پتەوتر دەبێت و بەرهەمی خۆی دەدات.
پێویستە سێ وڵاتەکە بە باشی ڕێککەوتنەکانی ئەم کۆبوونەوەیە جێبەجێ بکەن، بەردەوام بن لە بەهێزکردنی پەیوەندییەکان و لە ڕێگەی گفتوگۆوە ڕێککەوتنەکان بەرهەم بهێنن، بە بەرپرسیارێتییەوە ڕووبەڕووی ئاڵنگارییەکان ببنەوە، ئاشتی بە هاوکارییەوە بپارێزن و بە هەوڵی هاوبەش جیهانێکی جوانتر بنیاد بنێن.
دوای کۆبوونەوەکە، سەرۆکانی سێ وڵات «ڕاگەیاندنی ئاشتیی سەرۆکانی چین و ڕووسیا و ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا»یان بڵاوکردەوە.

پەیوەندیکردن

   تەلەفۆن:  ٠٠٩٦٤٧٥٠٤٤٩٢٢٨٢

   ئەدرێس:  كوردستان - هەولێر - گەرەکی ئازادی

   ئیمێل  info@global-civilization.org